اخبار و مقالات
چادر در فرهنگ‌های مختلف (قسمت اول: ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و افغانستان)
چادر در فرهنگ‌های مختلف
قسمت اول: ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و افغانستان
چادر یکی از قدیمی‌ترین پوشش‌های زنان در جهان است که در کشورهای مختلف، بسته به فرهنگ، مذهب و سنت‌های محلی، شکل، نام و کاربرد متفاوتی دارد. این پوشش علاوه بر نقش محافظتی، در بسیاری از جوامع نمادی از هویت فرهنگی، وقار و پوشیدگی نیز به شمار می‌رود. هرچند واژه «چادر» بیشتر با ایران شناخته می‌شود، اما نمونه‌های مشابه آن در بسیاری از کشورهای مسلمان و حتی برخی تمدن‌های باستانی نیز وجود داشته است. کاربرد چادر در فرهنگ‌های مختلف تفاوت‌های زیادی دارد.
چادر در ایران
در ایران، چادر پوششی است که تمام بدن را می‌پوشاند و معمولاً روی لباس‌های دیگر پوشیده می‌شود.
رایج‌ترین مدل‌های چادر ایرانی
چادر سنتی (ساده)
بدون آستین و زیپ، با دست نگه داشته می‌شود.
چادر ملی
دارای آستین یا حلقه دست، زیپ یا دکمه، استفاده روزمره آسان‌تر.
چادر دانشجویی
مشابه چادر ملی با آزادی حرکت بیشتر.
چادر عربی
گشادتر، معمولاً جلو باز و مناسب استفاده با عبا.
چادر قجری
مدل قدیمی با برش متفاوت.
پوشش زنان در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس
در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس (عربستان، امارات، قطر، کویت، بحرین) بیشتر از عبایه (Abaya) استفاده می‌شود، نه چادر ایرانی.
ویژگی‌های عبایه
طراحی جلو باز یا جلو بسته
مانند یک مانتو بلند پوشیده می‌شود.
ترکیب با پوشش‌های دیگر
معمولاً با شال یا نقاب همراه است.
پارچه و تزئینات
پارچه‌های لوکس، گلدوزی و سنگ‌دوزی در آن رایج است.
عبای رأس (عبای سر)
عبای رأس (عبای سر): لباس مشکی، گشاد و یک‌تکه که از روی سر پوشیده شده و تا پا ادامه دارد. این مدل از نظر فرم از همه به چادر ایرانی نزدیک‌تر است، اما معمولاً دوخته‌شده و آستین‌دار است. زیر عبا نیز معمولاً یک لباس بلند مشکی پوشیده می‌شود و همینطور نقاب (Niqab): پوشش صورت که فقط چشم‌ها را نمایان می‌گذارد.
تفاوت عبای رأس با چادر ایرانی
به همین دلیل ممکن است در نگاه اول شبیه چادر ایرانی به نظر برسد، اما از نظر طراحی و نحوه دوخت با چادر ایرانی تفاوت دارد. چادر ایرانی معمولاً یک تکه پارچه بدون آستین و بدون دوخت است، در حالی که عبای رأس لباس دوخته‌شده محسوب می‌شود.
این مدل پوشش در عربستان، به‌ویژه در شهرهای مذهبی مانند مکه و مدینه و همچنین در میان زنان محافظه‌کار، کاملاً رایج است. بنابراین اگر کسی در عربستان بگوید «چادر»، معمولاً منظورش همین نوع عبای رأس یا یکی از انواع عبا است، نه چادر ایرانی به معنای رایج آن.
چادر و برقع در افغانستان
در افغانستان این نوع پوشش رایج است:
برقع (Burqa)
چادری که کل بدن و صورت را می‌پوشاند. چادر یا روسری بزرگ.
برقع (Burqa/Burka) نوعی پوشش سنتی و اسلامی است که در برخی کشورها و فرهنگ‌ها استفاده می‌شود. نکته مهم این است که واژهٔ «برقع» در مناطق مختلف، به پوشش‌های متفاوتی اشاره می‌کند.
۱. برقع افغانستان (شناخته‌شده‌ترین نوع)
پوشش کامل بدن و صورت
تمام بدن، سر و صورت را می‌پوشاند.
قسمت جلوی چشم‌ها
جلوی چشم‌ها یک توری یا شبکهٔ پارچه‌ای قرار دارد تا فرد بتواند ببیند.
ساختار و طراحی
معمولاً گشاد و یک‌تکه است و از روی سر تا مچ پا امتداد دارد.
رنگ‌های رایج
بیشتر به رنگ آبی، قهوه‌ای، کرم یا سفید دیده می‌شود، هرچند رنگ‌های دیگر هم وجود دارد.
۲. برقع کشورهای حاشیه خلیج فارس
برقع کشورهای حاشیه خلیج فارس با برقع افغانستان تفاوت زیادی دارد.
در کشورهایی مانند امارات، عمان، قطر و بخش‌هایی از عربستان، برقع به یک نقاب پارچه‌ای یا چرمی گفته می‌شود که فقط بخشی از صورت (معمولاً بینی و اطراف آن) را می‌پوشاند.
این نوع برقع اغلب همراه با عبا و شیله (روسری) پوشیده می‌شود و تمام بدن را به‌تنهایی نمی‌پوشاند.
آیا برقع از نظر دینی پوشش واجب است؟
از نظر دینی نیز باید دانست که برقع در افغانستان پوشش واجب برای همهٔ زنان محسوب نمی‌شود و بیشتر ریشه در سنت‌ها و فرهنگ برخی مناطق دارد. در کل در مورد پوشش در افغانستان می‌توان گفت چهار گروه اصلی شامل برقع (چادری)، عبا یا لباس بلند با حجاب، چادر، و لباس سنتی افغانی با روسری بیشترین رواج را دارند، هرچند جزئیات آن‌ها در مناطق و اقوام مختلف متفاوت است.
